---

केशर कुमार कालिकोटे एक प्रतिभाशाली रचनाकार, संगितकार, र गायक हुन्, जसले नेपाली संगीत क्षेत्रलाई विशेष योगदान दिएका छन्। २०४२ साल माघ २६ गते रामेछाप जिल्लाको भुजि–६ (हाल उमाकुण्ड गाउँपालिका–७) मा जन्मिएका केशरको बाल्यकाल ग्रामीण वातावरणमा बित्यो। उनका बाजे कर्ण बहादुर कालिकोटे, बुवा चन्द्र बहादुर कालिकोटे, र आमा सन्त माया कालिकोटे हुन्। परम्परागत गाउँले परिवेशमा हुर्किएका केशरले सानै उमेरदेखि संगीत र रचनामा रुचि देखाएका थिए। बि.एड. अध्ययन गरेका उनले आफ्नो जीवनलाई रचनात्मकता, संगीत, र सामाजिक परिवर्तनको लागि समर्पित गरेका छन्।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

केशर कुमार कालिकोटेको प्रारम्भिक जीवन सामान्य नेपाली गाउँले परिवेशमा बित्यो। उनले प्रारम्भिक शिक्षा स्थानीय विद्यालयमा प्राप्त गरे र पछि उच्च शिक्षा हासिल गर्न अन्यत्र गए। उनको बि.एड. सम्मको अध्ययनले उनलाई शिक्षित मात्र बनाएन, बरु सामाजिक सचेतना र जिम्मेवारीको भावना पनि विकसित गर्‍यो। उनको शिक्षाले उनलाई नेपाली समाजका विविध पक्षहरूबारे गहिरो समझ र आलोचनात्मक दृष्टिकोण प्रदान गर्‍यो।

संगीत र साहित्यिक यात्रा

संगीत र साहित्यप्रति विशेष झुकाव राख्ने केशरले आफ्नो यात्रा गाउँले परिवेशबाट सुरु गरेका थिए। २०५६ सालमा तत्कालिन नेकपा माओवादीको विद्यार्थी संगठनमा आवद्ध भएपछि उनको जीवनमा ठूलो मोड आयो। २०५७ सालमा पार्टी सदस्यता लिँदै पूर्णकालीन सदस्यको रूपमा काम गर्न थालेपछि उनले जनवादी तथा प्रगतिशील कलाकारहरुको निर्माण र विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले।

संगीतिक योगदान

केशरको संगीतिक यात्रा उनको जीवनको महत्वपूर्ण अंश बनेको छ। उनले विभिन्न समय र परिस्थिति अनुसार गीत रचना, संगीत, र गायन गर्दै आएका छन्। उनका विभिन्न एल्बम र गीतहरुले नेपाली संगीत क्षेत्रलाई समृद्ध बनाएका छन्।

उनको पहिलो एकल एल्बम "स्वाभिमानको गाथा" (२०६२) मा ८ वटा गीत समावेश थिए, जुन अत्यन्त लोकप्रिय भए। उनले "नयाँ नेपालका आवाजहरु" (२०६१), "जनसंगितका भाकाहरु" (२०६४), र "विजय अभियानका गितहरु" (२०७०) जस्ता सामूहिक एल्बमहरु पनि सार्वजनिक गरेका छन्। यी एल्बमहरुले जनवादी र प्रगतिशील गीतहरुको माध्यमबाट नेपाली समाजमा विशेष प्रभाव पारेका छन्।

उनले "स्वाभिमानको गाथा भाग २" नामक एल्बमको पनि तयारी गरेका छन्, जसमा ७ वटा नयाँ गीतहरु समावेश छन्। उनका अन्य एल्बम बाहिरका गीतहरु पनि समय समयमा सार्वजनिक भएका छन्, जसले उनको प्रतिभा र समर्पणलाई थप उजागर गरेको छ। "यो विश्व क्रान्तिका आधारक्षेत्र", "राता मान्छे", "श्रमजिवि जनता", "अमर शहिद", "सुन्दर प्रकृति", "हाम्रो यात्रा", "रगतका मसि", "विर शहिदहरु", "स्वाधिन नेपाल", "सगरमाथाको देश", "चेलीको वेदना", "बन्छ देश", "भ्रष्टाचार नगर", "जनताको सेवक बन" जस्ता गीतहरु उनका सिर्जनात्मकताको उदाहरण हुन्। उनले २०० भन्दा बढी गीतहरु रचना, संगीत, र गायन गरिसकेका छन्।

राजनीतिक र सांस्कृतिक योगदान

केशरको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको उनको राजनीतिक र सांस्कृतिक योगदान हो। २०५६ सालमा नेकपा माओवादीको विद्यार्थी संगठनमा आवद्ध भएपछि उनले जनवादी गीत-संगीतको माध्यमबाट राजनीतिक चेतना फैलाउन काम गरे। २०५७ सालमा पार्टी सदस्यता लिँदै पूर्णकालीन सदस्य बनेपछि उनले रामेछाप, ओखलढुङ्गा, सोलुखुम्बु लगायतका जिल्लाहरुमा जनवादी तथा प्रगतिशील कलाकारहरु निर्माण गर्न थाले।

जनयुद्धको महाअभियानमा उनले गीत-संगीत मार्फत जनताको दुःख, पीडा, वेदना, र मुक्ति संघर्षलाई उजागर गरे। उनका गीतहरुले नेपाली समाजमा राजनीतिक, सांस्कृतिक, र साहित्यिक चेतनाको विकासमा ठूलो भूमिका खेले।

२०६२/०६३ को गणतन्त्र प्राप्तिका आन्दोलनहरुमा पनि उनी निरन्तर सक्रिय रहे। उनले पूर्वि नेपालको विभिन्न जिल्लाहरुमा कार्यक्रम र अभियानहरु सञ्चालन गर्दै जनवादी र प्रगतिशील गीत-संगीतको माध्यमबाट जनचेतना फैलाए। उनको सांस्कृतिक योगदानले नेपाली समाजमा सामाजिक न्याय, समानता, र स्वतन्त्रताको लागि संघर्ष गर्न प्रेरणा दियो।

साहित्यिक र सांस्कृतिक नेतृत्व

केशरले साहित्य, संस्कृति, र कलाकारिताको क्षेत्रमा पनि नेतृत्व र जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। उनले विभिन्न समयमा विविध नेतृत्व र जिम्मेवारी सम्हालेका छन्, जसमा ने.क.पा. (माओवादी केन्द्र)को कला साहित्य तथा संस्कृति विभागको केन्द्रीय सदस्यको भूमिका प्रमुख छ। उनले पार्टी जिम्मेवारीमा कार्यरत रहँदै साहित्यिक र सांस्कृतिक गतिविधिहरुमा विशेष योगदान दिएका छन्।

पारिवारिक जीवन

केशर कुमार कालिकोटे विवाहित हुन्। उनकी श्रीमती सिर्जना लामा र छोरी समृद्धि कालिकोटे छन्। पारिवारिक जीवनमा पनि उनले सन्तुलन राख्दै आफ्नो रचनात्मकता र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई अघि बढाएका छन्।

निष्कर्ष

केशर कुमार कालिकोटे एक सच्चा जनवादी कलाकार हुन्, जसले नेपाली संगीत, साहित्य, र संस्कृति क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। उनका गीतहरुमा जनताको दुःख, पीडा, संघर्ष, र मुक्ति भावना झल्किन्छ। उनले आफ्नो जीवनलाई जनताको सेवामा समर्पित गर्दै समाजमा चेतना फैलाउन काम गरेका छन्। उनको संगीत, साहित्य, र सांस्कृतिक योगदानले उनलाई नेपाली समाजमा एक विशेष स्थान दिलाएको छ।

उनको यात्रा एक प्रेरणादायी कथा हो, जसले समाजको हरेक पक्षलाई उजागर गर्दै अगाडि बढ्न प्रेरित गर्दछ। उनका सिर्जनाहरुले भविष्यमा पनि नेपाली समाजलाई मार्गदर्शन गर्नेछन्।